يحيى دولت آبادى
145
حيات يحيى ( فارسى )
خود بدانجا ميفرستد و استراوزلسكى رئيس قزاقخانه را با اردوئى از قزاق مأمور مازندران ميسازد و تا معلوم باشد كه جنگ با روس نيست نام مجاهدين را متجاسر ميگذارد و مصمم مىشود در هركجا باشند با آنها طرف شده آنها را سياست نمايد خصوصا كه بواسطه تلگراف بىسيم اروپا خبردار شده است كه حكومت مسكو در جواب اعتراضى كه از طرف دولت ايران از تجاوز قشون روس بانزلى شده است اظهار بىاطلاعى نموده و گفته است آنها ايرانى هستند كه به خاك ايران وارد شدهاند و مأمورين ما فقط در بحر خزر كشتيهاى جنگى دنيكن را ميخواستهاند . مشير الدوله بعد از اين اظهار دولت شوروى مصمم شده است روابط خود را با روسها زياد كند اين است كه عبد الحميد خان سياح را كه روسيه را ميشناسد و زبان آنها را ميداند از راه خراسان بعشق آباد ميفرستد كه از آنجا باتفاق منشور الملك مأمور وثوق الدوله بمسكو رفته زمينه را براى ورود يك سفير فوق العاده و بستن عهد و ميثاق تازه با دولت بلشويك حاضر نمايند . گفتم منشور الملك مأمور وثوق الدوله بلى وثوق الدوله در عين آنكه با انگليسيان بستوبند ميكرد اين شخص را هم مأمور تركستان روس كرده بود كه بتوسط كرپاتگين سردار روسى كه با وى سابقه آشنائى داشته راه خصوصيتى باز نمايد و البته انگليسيان هم مايل بودهاند مأمور مطيعى از ايران در آن مملكت داشته باشند مشير الدوله براى فرستادن بمسكو مشاور الملك سفير كبير ايران را در تركيه كه در فصل پيش شرح كار او نگارش يافت در نظر ميگيرد چون مدتها در روسيه بوده آن مملكت را نيكو ميشناسد دولت شوروى اين انتخاب را ميپذيرد و سفير فوق العاده ايران براى بستن قراردادى ميان ايران و مملكت شوروى بمسكو روانه ميگردد . مقارن عزل وثوق الدوله و نصب مشير الدوله نصرة الدوله در اروپا بمجمع اتفاق ملل از تجاوز روسها به خاك ايران شكايت مىكند مجلسى هم منعقد ميگردد بىآنكه مذاكره بشود چون خبردار ميشوند نصرة الدوله عارض ديگر رسميتى ندارد و هم خبردار ميشوند كه دولت ايران با دولت شوروى مستقيما داخل مذاكره است و مذاكرهء آنها دوستانه و صميمانه است .